Respijtzorg, wat een uitvinding!

Wilma Koops is regisserend wijkverpleegkundige bij TSN in Almelo en Apeldoorn en schrijft graag over de dingen die ze tijdens haar werk tegenkomt. Deze keer gaat de blog over respijtzorg.

Een term die we steeds vaker tegenkomen, maar die ik voor kort niet kende, is respijtzorg. Sinds 2014 vindt er een verschuiving plaats van de professionele zorg richting de mantelzorgers. Dat wat de mantelzorger eventueel zou kunnen doen, wordt er ook van hem of haar verwacht. In de wijkverpleging hebben we eigenlijk altijd wel te maken met mantelzorgers die vaak overvraagd worden. De buitenwereld heeft aandacht voor de cliënt, maar wanneer er 24 uur per dag en zeven dagen per week gezorgd wordt door een mantelzorger, wordt die taak nog wel eens ondergewaardeerd. Het is vaak zo gewoon dat er binnen een relatie door de één voor de ander wordt gezorgd; dat hoort er nou toch eenmaal bij? Maar niets is minder waar. We moeten juist heel erg zuinig zijn op deze groep vrijblijvende zorgverleners.

Gelukkig hebben we daar in de wijkverpleging oog voor én gelukkig zijn er steeds meer voorzieningen voor deze groep mensen. Eén van de mogelijkheden is respijtzorg. Er zijn tegenwoordig ‘bedden’ in instellingen waar alleen maar zorg geboden wordt aan cliënten die tijdelijk uit huis gaan om de mantelzorger te ontlasten voor een paar dagen. Deze kan dan even lekker zijn eigen ding doen; ontspannen en relaxen om zo de batterij weer op te laden voor een nieuwe periode van zorgen voor de partner. Hoe ontzettend mooi is dit initiatief?! Maar in mijn beleving is dit nog wel een onderbelicht item, vandaar nu het onderwerp van deze blog.

Gister heb ik gesproken met een cliënt die binnenkort een paar dagen mag gaan logeren waarbij zij de zorg gaat krijgen die ze nodig heeft. “Ik weet niet of mijn man wel zolang zonder me kan” was haar antwoord op de vraag of zij dit wel ziet zitten. haar man zegt meteen volmondig ja. Hij is er helemaal aan toe om even niet te hoeven zorgen en voor hem voelt dit echt als ademruimte. Ook een andere mantelzorger kan het dag en nacht zorgen voor haar man even niet meer opbrengen, maar is al veel te ver over haar eigen grens gegaan. We zagen haar met de dag humeuriger worden, mopperig op haar man als hij voor de zoveelste keer naar het toilet moet en hierbij haar hulp nodig heeft. `s Avonds drinkt zij een borreltje om te kunnen ontspannen en soms is dit net een borreltje te veel waardoor haar mantelzorgtaken naar de achtergrond vervagen. Deze vrouw heeft geen mogelijkheid om een wandeling te maken buiten de deur, want haar man wil graag alleen zorg ontvangen van haar. En zo gaat ze maar door en sneeuwt ze onder door deze druk. Gelukkig voor haar mag ook haar man een paar dagen gaan genieten van respijtzorg.

We zien nog wel eens dat mantelzorgers zich schuldig voelen wanneer de cliënt een paar dagen uit huis gaat en wanneer de mantelzorger mag kiezen voor zichzelf. Maar van dat taboe moeten we juist af: je mág gewoon zo af en toe even voor jezelf kiezen. Wij mogen als zorgverleners meedenken over deze grens, over de positie van de mantelzorger, want ze zijn zó belangrijk in deze maatschappij waar cliënten veel langer thuis moeten blijven wonen dan vroeger, waarbij de zorg soms minimaal is en nog schaarser wordt in de toekomst. Wat fijn dat er mogelijkheden zijn om mantelzorgers te ontlasten op deze manier.