“Een gemixte cultuur tussen Turks en Nederlands”

Wilma Koops is regisserend wijkverpleegkundige bij TSN in Almelo en schrijft over haar ervaringen. Deze keer gaat de blog over een gemixte cultuur.

Vandaag mocht ik als regisserend wijkverpleegkundige een intake gesprek doen bij de 82-jarige Meneer Yilmaz. Hij is één van de eerste generatie Turkse Nederlanders en woont al 50 jaar in Nederland. Zijn dochter gaat binnenkort voor zes weken op vakantie en vroeg ons of we een oogje in het zeil kunnen gaan houden qua medicatie-inname van haar vader. Ze vertelde me aan de telefoon dat ze zulke goede ervaringen met ons heeft gehad, zo’n anderhalf jaar geleden, toen haar moeder nog leefde en zij zorg kreeg van TSN, een tijd waarin ik nog niet werkzaam was in de thuiszorg.

Altijd geïnteresseerd naar nieuwe cliënt-verhalen, word ik warm ontvangen en hebben we binnen een paar minuten een prettig gesprek. De dochter doet vooral het woord, omdat haar vader wel een beetje Nederlands spreekt en begrijpt, maar niet heel veel. Ze vertelt dat hij nog altijd in goede conditie is, met de scootmobiel regelmatig naar de Moskee gaat, of graag gaat hobby’en in de moestuin. We hebben het even over de gezondheid van meneer; zijn diabetes, zijn pacemaker en de overige dingen die ik allemaal moet vragen om zijn dossier compleet te maken. Op een gegeven moment vertelt ze dat ze een Nederlandse moeder had en dat maakt dat ik nieuwsgierig vraag naar de liefde tussen deze twee mensen. De dochter vertaalt in een mooi klinkende Turkse zin de vraag hoe hij zijn vrouw ontmoet heeft toendertijd. Er verschijnt een brede glimlach op het gezicht van Meneer Yilmaz en hij begint met twinkeltjes in zijn ogen, een passievol verhaal te vertellen. Het was op het treinstation ergens begin jaren ’70. Hij stapte uit de trein en zag een mooie lange Nederlandse vrouw, met een kindje achterop, fietsend over het perron langskomen. Het korte rokje wat ze droeg viel hem nog meer op. Hij sprak haar aan en de vonken sloegen over. Voor een man van de eerste generatie Turkse mensen in Nederland, een uniek gebeuren. Tussen de Nederlandse woorden door, vertelt hij Turkse zinnen, waarop de dochter het verhaal voor ons compleet maakt, maar de energieke blik in de ogen van hem vertelt me eigenlijk al genoeg. Op zijn smartphone laat hij me een foto van een prachtig kleurrijke vrouw zien en hij is trots; trots dat hij met haar getrouwd is geweest, trots op de dochter van hen samen. Ik ben benieuwd welke taal beide mensen met elkaar spraken en de dochter begint te lachen. “Mijn vader spreekt Turks met een paar Nederlandse woorden en mijn moeder sprak Nederlands met een paar Turkse woorden.” Okee... Dat was de taal van de liefde dus.

Meneer wil niet met zijn dochter mee op vakantie naar zijn vaderland; het is daar veel te warm en het Nederlandse klimaat bevalt hem beter. Hij vindt de mensen in Nederland vriendelijk, al zouden ze iets meer zorg mogen dragen voor de gemeenschap en iets meer naar elkaar om mogen kijken. In ieder geval gaan wij naar hém omkijken tijdens de vakantie van zijn dochter. Na het intakegesprek stap ik opgewekt de auto in, nagenietend van een open en fijn gesprek.

Op vrijdag...

Het is vrijdag vandaag, ik heb een korte ochtendroute en eigenlijk vind ik dat heerlijk. Zo ervaar ik geen haast en maak ik extra tijd voor een praatje. Ik kom weer bij een meneer Yilmaz, die we maar kort in zorg hebben. Zijn dochter, waar hij bij in huis woont, is inmiddels naar Turkije op vakantie, en in de tussentijd helpen wij hem met de inname van zijn medicatie. Verwonderd, omdat ik denk dat hij op de scootmobiel weg is, die niet naast de voordeur staat, doet hij toch de deur open: “De scootmobiel is stuk en wordt gerepareerd” vertelt hij me . Nadat ik met doucheschoentjes aan verder mocht lopen naar de keuken, meneer zijn medicatie gegeven en afgetekend heb, zet hij koffie voor me en praten we nog even verder.

“Zonder scootmobiel kan ik niet naar mijn moestuin, mijn grote hobby”. Ik zie dat hij daar erg van baalt; nu is hij veelal gekluisterd aan huis en dat maakt hem eenzaam. Ik zie plantjes in wording in de vensterbank staan en vraag hem ernaar: “Dat zijn citroenplantjes” en ik kijk heel verrast. “Van een pitje vanuit een citroen. Daarvan heb ik het buitenste schilletje er afgehaald, vervolgens een week laten drogen en inmiddels is het dus uitgegroeid tot deze kleine plantjes”. Hij vertelt er enthousiast over. Ik zie dat er in de tuin achter het huis ook een klein gedeelte van een moestuintje is en praat nog even verder over de gewassen die daar staan: van Turkse sla tot komkommer, van Nederlandse snijbonen tot verschillende soorten pepers. “Oeh, pepers, dat eten wij Nederlanders niet graag” zeg ik glimlachend. Meneer lacht mee. “Ik weet het, ik woon al sinds 1969 in Nederland. Mijn Nederlandse vrouw, ze is helaas drie jaar terug overleden, vond dat ook niet lekker. Ze kookte overigens altijd heerlijk met alle ingrediënten vanuit onze tuin. Ook heeft ze mij Hollandse kost leren eten én leren koken; aardappels, groente, vlees en ook stamppot”. Klinkt toch bijzonder om een Turkse man te horen vertellen dat hij gek is op boerenkool.

“Vandaag hoef ik niet te koken” zegt hij. “Ik ga straks naar de moskee waar we met ons allen samen Lamahcun, Turkse Pizza, gaan maken. Werk je vanavond ook? Dan neem ik een stukje voor je mee”. Helaas; ik heb een vrije avond en zo loop ik toch jammer genoeg een heerlijk stukje cultuur proeven mis. “Dat is meer mijn hobby; lekker eten, in plaats van werken in de moestuin of het koken ervan” vertel ik meneer met een knipoog. Hij krijgt een brede grijns om zijn mond. Ik vind het mooi om te zien dat hij toch wel de gezelligheid om zich heen opzoekt; gelukkig is de moskee op loopafstand.

“Zou jij naar dit telefoonnummer voor me willen bellen?” vraagt meneer Yilmaz. “Zij repareren de scootmobiel, maar ik begreep niet zo goed wat ze zeiden. De Nederlandse taal gaat dan toch nog wel een beetje snel.” Natuurlijk bel ik even voor hem en begrijp dat de scootmobiel aanstaande maandag gerepareerd is. Zo kan hij volgende week gelukkig weer naar zijn moestuin verderop in de stad.

Vanwege privacy is in dit artikel niet de echte naam van meneer Yilmaz gebruikt.